فرض کنید هوا کمی خنک شده و دیگر خبری از گرمای کلافه‌کننده‌ی تابستان نیست. طبیعی است فکر کنید کک‌ها هم همراه گرما رفته‌اند. اما یک شب می‌بینید گربه‌تان وسط خواب از جا می‌پرد و با پا به جان پشت گردنش می‌افتد. دوباره کک؟ آن هم در پاییز؟
واقعیت این است که کک‌ها با اولین باد پاییزی غیب نمی‌شوند. بیشترشان اصلاً روی بدن گربه زندگی نمی‌کنند و لای پرزهای فرش و گوشه‌های تاریک خانه منتظر فرصت می‌مانند. خانه‌ی گرم هم دقیقاً همان جایی است که برای گذراندن فصل سرد لازم دارند.
در ادامه توضیح می‌دهیم چرا پاییز پایان فصل کک نیست، کک و حساسیت به آن را در گربه چطور می‌شود تشخیص داد، درمان را از کجا باید شروع کرد و چرا یکی از داروهای ضدکک سگ می‌تواند برای گربه کشنده باشد.
چرا کک با سرد شدن هوا از بین نمی‌رود؟
برای اینکه رفتار کک را بفهمیم، باید چرخه‌ی زندگی‌اش را بشناسیم. کک چهار مرحله را پشت سر می‌گذارد: تخم، لارو، شفیره و کک بالغ. طبق راهنمای دامپزشکی مرک، این چرخه معمولاً ۳ تا ۸ هفته طول می‌کشد؛ اما بسته به دما و رطوبت، ممکن است در ۱۲ تا ۱۴ روز کامل شود یا تا ۳۵۰ روز طول بکشد. هر کک ماده در اوج تخم‌گذاری می‌تواند روزانه ۴۰ تا ۵۰ تخم بگذارد.
نکته‌ای که معمولاً نادیده گرفته می‌شود این است که فقط کک‌های بالغ روی بدن حیوان زندگی می‌کنند. به گفته‌ی مرکز سلامت دانشگاه کرنل، بیشتر جمعیت کک‌ها در محیط است؛ به شکل تخم، لارو و شفیره. به عبارت دیگر، ککی که روی گربه می‌بینید فقط بخش کوچکی از ماجراست.
| مرحله | کجاست؟ | چرا مهم است؟ |
|---|---|---|
| تخم | در محیط | تعدادش زیاد است و چرخه را دوباره راه می‌اندازد |
| لارو | جاهای تاریک و گرم، مثل لای پرزهای فرش | دور از نور است و به چشم نمی‌آید |
| شفیره (پیله) | در محیط | ممکن است ماه‌ها منتظر بماند و در برابر حشره‌کش، یخ‌زدگی و خشکی مقاوم است |
| کک بالغ | روی بدن گربه | از خون گربه تغذیه می‌کند و تخم می‌گذارد |
اما سرما چه تأثیری روی کک دارد؟ براساس راهنمای مرک، هیچ‌کدام از مراحل زندگی کک چند روز ماندن در دمای کمتر از حدود ۳ درجه‌ی سانتی‌گراد را تحمل نمی‌کند. بااین‌حال، کک بالغ می‌تواند زمستان را روی بدن حیوان یا در گوشه‌ای امن بگذراند، یا به شکل ککی که هنوز از پیله بیرون نیامده منتظر بماند. خانه‌ای که در پاییز و زمستان گرم نگه داشته می‌شود، همان پناهگاه امن است.
به همین دلیل است که طبق مرک، موارد حساسیت به کک در اواخر تابستان به اوج می‌رسد، اما در حیواناتی که داخل خانه زندگی می‌کنند در تمام طول سال دیده می‌شود.
کک را چطور روی گربه پیدا کنیم؟
پیدا کردن کک همیشه کار ساده‌ای نیست. گربه‌ای که حساسیت شدید دارد، آن‌قدر خودش را لیس می‌زند و تمیز می‌کند که ممکن است تقریباً هیچ ککی روی بدنش پیدا نکنید. پس بهتر است با حوصله و در جای پرنور سراغش بروید.
گربه را روی پایتان بگذارید و موهایش را آرام کنار بزنید. پشت گردن، پایه‌ی دم، شکم و پشت گوش‌ها جاهایی هستند که ارزش دارد با دقت بیشتری نگاهشان کنید. اگر شانه‌ی کک دارید، چند بار آن را روی موها بکشید و ببینید چه چیزی لای دندانه‌ها می‌ماند.
علاوه بر خود کک، دنبال ذرات ریز سیاه مایل به قرمزی بگردید که شکلی شبیه ویرگول یا دانه‌های ریز دارند. این ذرات مدفوع کک هستند. جای خواب گربه را هم فراموش نکنید؛ وقتی تعداد کک‌های بالغ کم است، دیدن تخم، لارو یا مدفوع کک روی تخت و پتوی گربه سرنخ خوبی است.
تست دستمال خیس
ذرات مشکوک را روی یک دستمال کاغذی مرطوب بریزید. اگر مدفوع کک باشند، روی دستمال حل می‌شوند و لکه‌ای قهوه‌ای مایل به قرمز به جا می‌گذارند. این رنگ از خون گربه است که کک آن را هضم کرده است.
حساسیت به کک چه شکلی است؟
چرا بعضی گربه‌ها با چند کک فقط گاهی خودشان را می‌خارانند، اما بعضی دیگر کلافه می‌شوند؟ پاسخ معمولاً در حساسیت به کک است؛ وضعیتی که به آن درماتیت آلرژیک ناشی از کک هم گفته می‌شود.
در این حالت، گربه به بزاق کک حساسیت دارد. بدن او به این بزاق واکنش آلرژیکی نشان می‌دهد که کل بدن را درگیر می‌کند و فقط به محل نیش محدود نمی‌ماند. به همین دلیل، گربه‌ی حساس ممکن است حتی با تعداد کمی کک هم دچار مشکل شود.
راهنمای مرک چند نشانه را برای این وضعیت برمی‌شمارد. خارش می‌تواند از خیلی خفیف تا بسیار شدید متغیر باشد و گربه مدام پوستش را لیس بزند، بخاراند و بجود. ممکن است زیر دستتان برجستگی‌های ریز، سفت و پوسته‌داری حس کنید که شبیه دانه‌های ارزن‌اند و بیشتر روی پشت، گردن و صورت دیده می‌شوند؛ به این حالت درماتیت میلیاری گربه می‌گویند. بعضی گربه‌ها هم دچار ریزش موی گسترده می‌شوند یا نواری از التهاب در امتداد پشتشان شکل می‌گیرد.
گربه‌ی حساس ممکن است برای کنترل خارش یا عفونت ثانویه‌ی پوست به دارویی نیاز داشته باشد که دامپزشک تجویز می‌کند. اما این دارو جای کنترل کک را نمی‌گیرد و هر دو باید هم‌زمان انجام شوند.
بچه‌گربه‌ها را جدی‌تر بگیرید
کک از خون تغذیه می‌کند و طبق راهنمای مرک می‌تواند در حیوانات باعث کم‌خونی، یعنی کاهش گلبول‌های قرمز خون، شود. بچه‌گربه‌ها جثه‌ی کوچکی دارند؛ پس اگر بچه‌گربه‌تان کک دارد و ضعیف به نظر می‌رسد، بیشتر از معمول می‌خوابد یا اشتهایش کم شده، معطل نکنید و او را نزد دامپزشک ببرید.
درمان گربه: از کجا شروع کنیم؟
براساس راهنمای مرک، مؤثرترین فراورده‌های ضدکک همان‌هایی هستند که از دامپزشک تهیه می‌شوند. بسیاری از آن‌ها ماهانه مصرف می‌شوند و اثرشان تا مدتی باقی می‌ماند. دامپزشک محصول مناسب را براساس وزن و سن گربه انتخاب می‌کند؛ بنابراین بدون مشورت با او محصول را عوض نکنید و مقدارش را تغییر ندهید.
اما پیش از شروع درمان، بهتر است انتظارتان را تنظیم کنید. بعد از درمان، ممکن است ۶ تا ۲۴ ساعت طول بکشد تا کک‌ها از بین بروند؛ پس دیدن چند کک در روزهای اول عجیب نیست. کنترل کامل آلودگی هم معمولاً ۲ تا ۳ ماه زمان می‌برد، چون پیله‌ها به‌تدریج باز می‌شوند و کک‌های تازه بیرون می‌آیند.
مهم‌ترین نکته‌ی درمان این است که همه‌ی حیوانات خانه باید درمان شوند، نه فقط گربه‌ای که خودش را می‌خاراند.
در پت‌شاپ‌ها محصولات ضدکک متنوعی پیدا می‌شود، اما بهتر است محصول را از کلینیک دامپزشکی تهیه کنید و حتماً مطمئن شوید روی برچسب آن کلمه‌ی «گربه» نوشته شده است. دلیلش را در بخش بعد توضیح داده‌ایم.
پرمترین؛ داروی سگ که گربه را مسموم می‌کند
یکی از خطرناک‌ترین اشتباه‌ها استفاده از قطره‌ی ضدکک سگ روی گربه است. برخی از قطره‌های موضعی که برای سگ ساخته شده‌اند، ماده‌ای به نام پرمترین دارند.
طبق راهنمای انجمن بین‌المللی پزشکی گربه (ISFM)، این محصولات ممکن است ۴۵ تا ۶۰ درصد پرمترین داشته باشند؛ درحالی‌که محصولات بی‌خطر برای گربه کمتر از ۰٫۱ درصد از این ماده را دارند. مشکل اینجاست که کبد گربه نمی‌تواند پرمترین را به‌خوبی از بدن دفع کند، چون یکی از مسیرهای سم‌زدایی در کبد این حیوان ضعیف است.
خطر فقط به استفاده‌ی مستقیم از داروی سگ روی گربه محدود نمی‌شود. گربه‌ای که با سگی تازه درمان‌شده تماس پیدا کند هم ممکن است مسموم شود.
پیشگیری از این مسمومیت ساده است: همیشه برچسب محصول را بخوانید و فقط از محصولی برای گربه استفاده کنید که روی آن «گربه» نوشته شده باشد. اگر سگ هم دارید، گربه را از سگی که تازه درمان شده دور نگه دارید و درباره‌ی مدت این دوری از دامپزشک بپرسید. سم‌ها و حشره‌کش‌های خانگی را هم در محیطی که گربه حضور دارد، با احتیاط به کار ببرید.
خانه را هم درمان کنید
وقتی بیشتر جمعیت کک‌ها در محیط زندگی می‌کند، درمان گربه به‌تنهایی کافی نیست. به گفته‌ی کرنل، کنترل کک در خانه ممکن است چند ماه طول بکشد و درمان باید چند بار تکرار شود تا چرخه‌ی زندگی کک بشکند.
اولین قدم، شستن تمام زیراندازها و پتوهای گربه است. بعد از آن، جاروبرقی را جدی بگیرید و مرتب از آن استفاده کنید؛ جاروبرقی کشیدن به بیرون آمدن کک‌ها از پیله کمک می‌کند. اگر تصمیم به سم‌پاشی گرفتید، از دامپزشک بخواهید حشره‌کشی معرفی کند که در کنار گربه بی‌خطر باشد و پیش از سم‌پاشی، حیوانات را از اتاق بیرون ببرید. در آلودگی‌های شدید ممکن است ۷ تا ۱۰ روز بعد، یک نوبت دیگر سم‌پاشی لازم باشد.
حیاط و بالکن
اگر گربه‌تان به حیاط هم می‌رود، تمرکز را روی جاهای سایه و مرطوب بگذارید؛ مثل زیر ایوان یا اطراف لانه‌ی سگ. براساس توصیه‌ی مرک، چمن‌های آفتابی معمولاً جای اصلی مشکل نیستند.
کک فقط مشکل گربه نیست
کک می‌تواند انسان را هم نیش بزند و جای نیش آن لکه‌های ریز قرمز و خارش‌داری است. کک همچنین می‌تواند کرم نواری را منتقل کند. بنابراین، کنترل کک فقط به سلامت گربه مربوط نمی‌شود و به نفع همه‌ی اعضای خانه است.
پس اگر گربه‌تان این روزها بیشتر از همیشه خودش را می‌خاراند، سرد شدن هوا را دلیلی برای بی‌خیالی ندانید.
این مقاله برای آگاهی عمومی است و جای معاینه‌ی دامپزشک را نمی‌گیرد.
